ผู้หญิงไทยในบริบทใหม่ (New Normal)

Gender Economics, Labor Economics, Society

ตีพิมพ์ครั้งแรก: กรุงเทพธุรกิจ วันที่ 2 พ.ย. 2558

ในช่วงปีนี้ เรื่องของเศรษฐกิจไทยภายใต้บริบทใหม่ (New Normal) เป็นที่พูดถึงกันมากในสังคม นักเศรษฐศาสตร์    กล่าวโดยสรุปคือการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยทั้งภายในและภายนอกประเทศหลายเรื่อง ทำให้เศรษฐกิจไทยไม่เหมือนเดิม และความไม่เหมือนเดิมนี้จะมีแนวโน้มต่อเนื่อง จนเราต้องยอมรับว่ามัน คือความปกติ ‘ใหม่’ ที่เกิดขึ้น    โดยท่านอดีตผู้ว่าการธนาคาร แห่งประเทศไทย ได้สรุปเรื่อง New Normal ของเศรษฐกิจไทยว่า เป็นเรื่องของเศรษฐกิจ ที่โตช้าลง การค้าต่างประเทศที่ชะลอตัวลง อัตราเงินเฟ้อที่ ต่ำลง ระบบการเงินโลกที่มีความ เชื่อมโยงมากขึ้น และสัดส่วนของผู้สูงอายุที่มากขึ้น[1]

อย่างไรก็ดี ในช่วงเวลาที่ผ่านมา นอกเหนือจากเรื่องเศรษฐกิจแล้ว อาจยังมีเรื่องอื่นๆอีก ที่เปลี่ยนแปลงไป จนน่าจะยอมรับได้ว่าเป็นเรื่องความปกติ ‘ใหม่’ เช่นกัน หนึ่งในนั้นคือ คุณลักษณะของผู้หญิงไทยที่เปลี่ยน แปลงไป

ผู้หญิงไทยภายใต้บริบทใหม่ (New Normal) เป็นอย่างไร จะขอสรุปให้ดังนี้ค่ะ…

  • ผู้หญิงไทยมีการศึกษามากขึ้น

ในช่วงเวลาที่ผ่านมา อัตราการอ่านออกเขียนได้ (Literacy Rate) ของผู้หญิงที่เคยต่ำว่าผู้ชาย ได้เพิ่มขึ้น จนเท่ากัน (96.4%) ในปี 2010[2]  นอกจากนี้อัตราการเข้าเรียนระดับอุดมศึกษา ของผู้หญิง (% Tertiary Enrollment) ยังสูงกว่าผู้ชายอีกด้วย[3]  การที่ผู้หญิงมีการศึกษามากขึ้น ทำให้ผู้หญิงสามารถสร้างรายได้ และเลี้ยงดูตัวเองได้  ความจำเป็นที่ผู้หญิงต้องแต่งงาน เพื่อให้มีความอยู่รอดทางเศรษฐกิจมีน้อยลง

  • ผู้หญิงไทยแต่งงานช้าลงและครองตัวเป็นโสดมากขึ้น

ในอดีตที่ผ่านมาเรามักมีค่านิยมที่ว่าผู้หญิงควรทำหน้าที่ในครัวเรือน ส่วนผู้ชายทำหน้าที่ หาเลี้ยงครอบครัว แม้แต่นักเศรษฐศาสตร์ราางวัลโนเบลอย่าง Gary Becker ยังเคยเขียน ทฤษฎีการแต่งงาน (Theory of Marriage) ว่าผู้ชายกับผู้หญิงที่แต่งงานกันควรแบ่งงานกันทำ ในครอบครัว โดยให้ผู้หญิง specialize ในงานด้านครัวเรือน และให้ผู้ชาย specialize ในงาน นอกบ้านที่ได้รายได้  ซึ่งวิธีนี้จะทำให้ครอบครัว ได้ประโยชน์มากที่สุด[4],[5]  อย่างไรก็ดีค่านิยมนี้ กำลังค่อยๆเปลี่ยนแปลงไป ปัจจุบันผู้หญิงไทย เริ่มแต่งงานช้าลงหรือไม่แต่งเลย  โดยในปี 1970 อัตราส่วนของผู้หญิงอายุ 40-44 ที่เป็นโสดมีเพียง 3.9% แต่ในปี 2010 อัตราส่วนนี้ เพิ่มขึ้นเป็น 10.6%[6] (จริงๆ Trend การแต่งงานช้าหรือการไม่แต่งงานของผู้หญิง ไม่ได้เกิดขึ้น แค่ในเมืองไทย แต่เป็นTrend ที่เกิดขึ้นทั้งใน East Asia และ Southeast Asia)[7]

  • ผู้หญิงไทยมีลูกน้อยลง

ปัจจุบันอัตราการเจริญพันธุ์ (Fertility Rate) ของผู้หญิงไทยลดลงมาก จากที่เคยสูงถึง 6.1 ในปี 1960 (หมายถึง โดยเฉลี่ยแล้ว ผู้หญิง 1 คนจะมีลูกได้ 6.1 คน) ลดลงมาเป็น 1.4 ในปี 2013[8]  การที่ผู้หญิงมีลูกน้อยลงนี้ เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย (Aging Society) เกิดปัญหาการขาดแคลนแรงงาน รวมไปถึงการที่ประเทศจะมีประชากรที่ลดลงในอนาคตอีกด้วย

คำถามที่น่าสนใจก็คือ เมื่อเรารู้แล้วว่า New Normal ของผู้หญิงไทยเป็นแบบนี้  เราจะเอาประโยชน์ จากความรู้นี้มาทำอะไรได้บ้าง    ถ้ามองในด้านทางธุรกิจ ก็คงจะมองได้ว่าผู้หญิงไทยแบบใหม่นี้ จะต้องการสินค้าและบริการประเภทไหนบ้าง    ถ้ามองในด้านนโยบาย คงจะมองได้ว่าทำอย่างไร จะชักชวนให้ผู้หญิงไทยแบบใหม่นี้จะมีส่วนมาช่วยแก้ปัญหาสังคมสูงวัย และแรงงานขาดแคลนนี้ได้  ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าชวนนำไปถกไปคิดต่อไป

เศรษฐกิจไทยได้เปลี่ยนไปแล้ว ผู้หญิงไทยก็เปลี่ยนไปด้วย…

หากเราสามารถปรับตัวและทำความเข้าใจกับสิ่งใหม่ๆที่เกิดขึ้นรอบตัวเราได้อย่างว่องไว ก็จะทำให้เราสามารถได้โอกาส อีกทั้งสามารถลดทอนหรือแก้ไขปัญหาที่จะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

 

[1] คำกล่าวเปิดงาน ดร.ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย “เศรษฐกิจไทยกับบริบทใหม่ทาง เศรษฐกิจ” งานสัมมนาวิชาการธนาคารแห่งประเทศไทยประจำปี 2558 (วันที่ 17 กันยายน 2558)

(https://www.bot.or.th/Thai/PressandSpeeches/Speeches/Gov/SpeechGov_17Sep2015_Symposium2015OpeningRemarks.pdf).

[2] World Development Indicators 2015, World Bank (http://data.worldbank.org/country/thailand).

[3] Ibid (ข้อมูล % Tertiary Enrollment ของปี 2000-2013).

[4] Gary Becker (1973), “A Theory of Marriage,” The Journal of Political Economy.

[5] Gary Becker (1981), A Treatise on the Family, Harvard University Press.

[6] สำมะโนประชากรและเคหะ, สำนักสถิติแห่งชาติ.

[7] Gavin W. Jones (2005), “The “Flight from Marriage” in South-East and East Asia,” Journal of Comparative Family Studies.

[8] World Development Indicators 2015, World Bank (http://data.worldbank.org/country/thailand).

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s